Farmstay là một loại hình du lịch mới, xuất hiện ở Việt Nam khoảng những năm 2010\. Lượng tri thức chuẩn về ngành này còn rất ít, đa số các farmstay ở Việt Nam đang trong quá trình thử sai để tìm ra cái phù hợp. Các chủ farm thực thụ, những người không đầu tư lướt sóng, thường phải tự mày mò, sửa sai, và một trong những sai lầm lớn nhất chính là chọn sai đơn vị tư vấn thiết kế.
Mình viết bài này, mong rằng với kinh nghiệm gần chục năm, mình có thể nêu ra vài lưu ý then chốt khi anh em tìm cá nhân hay đơn vị thiết kế cho khu Farm của mình.
Đối với các anh em kiến trúc, tư vấn thiết kế cho farmstay, mình nhận thấy đa số còn yếu và mới tập trung vào thiết kế chưa hiểu ngành này. Thật sự đau lòng, nếu các chủ farmstay vẫn phải bỏ tiền không hiệu quả kinh tế, chạy theo cái cho là kiến trúc đẹp, hay quy hoạch đẹp, hay quá chú trọng cảnh quan mà thiếu sự hiểu sâu về ngành. Kiến trúc, quy hoạch, cảnh quan đóng vai trò quan trọng nhưng không quyết định thành công, nên phải mở rộng năng lực để tư vấn.
Bài viết chia sẻ góc nhìn thực chiến về: những lưu ý khi tìm đơn vị thiết kế cho farmstay
- PHẢI CÓ ĐỊNH HƯỚNG PHÁT TRIỂN RÕ RÀNG TRƯỚC KHI BẮT ĐẦU THIẾT KẾ
Thực ra, bất kể farmstay nào phải chuẩn bị một tầm nhìn cho mình, đây chính là Hoạch Định chiến lược. Anh em cần làm rõ mấy ý cơ bản như này:
Xác định khách hàng và nguồn lực: Bạn phục vụ ai? Nguồn lực tài chính cho các giai đoạn (ngắn hạn, trung hạn) được phân bổ như thế nào? Chủ Farm thường hay mắc lỗi nóng vội, mong sớm đón khách, nhưng giục tốc bất đạt khi chưa quản trị tốt và chưa hiểu đúng về Farmstay.
Vận hành đi trước thiết kế: Vận hành một farmstay phải được hiểu đúng và lên kế hoạch từ trước, rất khác một farm hay một khu nghỉ dường đó. Bạn phải biết nông nghiệp hoạt động ra sao: giống, phân, nước, quản trị nông nghiệp ra sao? Rồi sau đó mới là khách lưu trú, ăn uống, trải nghiệm như thế nào để tạo ra sự khác biệt.
Yêu cầu năng lực Kiến trúc sư: Bản chất là phải hiểu vận hành mới thiết kế được, thiết kế tổng thể Farmstay chỉ phù hợp khi đã có chiến lược, không thì đốt nhiều tiền lắm đó. Kiến trúc sư trưởng này phải am tường Du lịch và Nông Nghiệp, hay phải tư duy vận hành tốt mảng nông nghiệp và du lịch. Chỉ khi đó, tổng thể của toàn khu mới hợp lý trong vận hành, đúng phân khúc khách và đầu tư hợp lý.
- NĂNG LỰC CỦA KIẾN TRÚC SƯ: PHẢI HIỂU NÔNG NGHIỆP VÀ TÔN TRỌNG ĐẤT
Đây là điểm chí mạng dẫn đến thất bại. Nhiều chủ farm thuê một kiến trúc sư rất giỏi về resort hay biệt thự nghỉ dưỡng, có thể rất giỏi ở loại hình kiến trúc khác. Kết quả là có những công trình đẹp, nhưng lại tạo ra rất nhiều thứ vô duyên trên khu đất nông nghiệp.
Hiểu sự khác biệt: Một kiến trúc sư resort sẽ nghĩ đến cảnh quan để làm đẹp. Một kiến trúc sư farmstay phải nghĩ đến nông nghiệp như một phần của trải nghiệm và vận hành. Họ phải hiểu về thổ nhưỡng, về đường quản trị nước, về hướng gió, về cây gì trồng ở đâu thì hợp.
Hạn chế tối đa san gạt: Farmstay phải làm nương theo tự nhiên, không được tác động thô bạo vào địa hình đất sẵn có. Tư duy thiết kế tốt sẽ giữ lại tối đa địa hình gốc, giữ lại từng gốc cây lớn, thảm thực vật tự nhiên. Đơn vị thiết kế tốt sẽ đưa công trình len lỏi vào tự nhiên, chứ không phải bạt tự nhiên đi để đặt công trình vào. Điều này vừa giữ được "hồn" của đất nơi đó, vừa tiết kiệm chi phí san lấp khổng lồ.
Câu hỏi thử nhà thiết kế: Hãy hỏi thẳng: "Với khu đất này, anh/chị dự định bảo tồn yếu tố tự nhiên nào? Anh/chị sẽ tích hợp vườn-ao-chuồng vào trải nghiệm của khách như thế nào, thay vì chỉ coi nó là cảnh vật để ngắm?". Ví dụ: vị trí đặt chuồng trại mà ở đầu nguồn nước là không ổn rồi.
Tư Vấn Riêng
Cần tư vấn riêng cho dự án của bạn?
Đặt lịch 1-1 cùng Phạm Thanh Tùng — 9+ năm hoạch định farmstay thực chiến.
Đặt Lịch Ngay →- THIẾT KẾ PHẢI BÁM SÁT VẬN HÀNH VÀ TRẢI NGHIỆM
Một bản thiết kế đẹp mà vận hành khó khăn, nhân viên chạy "toát mồ hôi" hay mình hay đùa gọi là chạy dạng háng thì cũng là thiết kế vứt đi. Thiết kế phải là tấm bản đồ cho vận hành, giảm thiểu nhân sự quản lý, chạy đồ ăn, nước uống phải ngắn, không chồng tréo giao thông,...
Phân luồng rõ ràng: Yêu cầu đơn vị thiết kế lý giải về luồng di chuyển. Phải tách biệt luồng khách với luồng nhân viên, luồng cung ứng nguyên liệu với luồng thức ăn, hay luồng khách vào với luồng vận hành farm (nhất là khu vực phân bón,...). Một farmstay mà để khách thấy rác hay nghe mùi khu vực xử lý phân, hay đang ủ phân thì trải nghiệm của khách không ổn đâu.
Vật liệu và bảo trì: Farmstay nằm giữa tự nhiên, chịu nắng mưa. Một kiến trúc sư mộng mơ dùng toàn gỗ thông hay kính sát đất, hay mái vươn không đủ nhiều để che nắng, mưa,... sẽ là thảm họa bảo trì cho bạn sau này. Tuy nhiên những trải nghiệm nghỉ dưỡng vẫn phải ưu tiên cao bằng cách thực tế trong trọn và xử lý vật liệu. Thiết kế phải ưu tiên vật liệu địa phương, bền bỉ, dễ bảo trì, và chấp nhận vẻ đẹp của sự cũ đi, hay còn dự báo được tiến trình cũ đi của không gian, độ lớn của cây sẽ như nào để biết cảnh quan sẽ tiến triển ra sao, lúc đó cảm xúc của khách như nào.
◆ Điểm Cốt Lõi
Bài viết chia sẻ góc nhìn thực chiến về: những lưu ý khi tìm đơn vị thiết kế cho farmstay. Kiến thức được đúc kết từ hàng trăm dự án farmstay và du lịch nông nghiệp trên toàn Việt Nam.
- XEM XÉT HỒ SƠ NĂNG LỰC ĐÚNG CHUYÊN NGÀNH
Đây là điều hiển nhiên nhưng vẫn nhiều chủ farmstay hay nhà đầu tư vẫn nghĩ đơn giản như thiết kế khác thôi, bác sĩ cũng có bác sĩ chuyên khoa thì kiến trúc sư cũng phải có chuyên ngành sâu.
Xem năng lực thực tế, đừng xem 3D: Những bản render 3D long lanh không có nhiều ý nghĩa, nhất là trong thời đại mà Trí tuệ máy móc đã tham gia vào thiết kế. Hãy yêu cầu xem ảnh/video của các công trình đã hoàn thiện và đã đi vào vận hành.
Xem dự án Farmstay, đừng xem dự án nhà phố: Một người thiết kế nhà phố đẹp, hay biệt thự không có nghĩa là họ làm được farmstay. Hãy yêu cầu xem năng lực, kinh nghiệm đúng loại hình farmstay, homestay, hoặc ít nhất là các dự án du lịch sinh thái.
Cách tốt nhất: Đi và trải nghiệm: Hãy đến ở thử một trong những dự án mà đơn vị đó đã thiết kế. Hỏi chủ farm: "Điều anh/chị hài lòng nhất và hối tiếc nhất khi làm việc với họ là gì?" Bạn sẽ vỡ ra rất nhiều điều.
- CHỌN KTS NGHĨ CHO KHÁCH HÀNG CỦA BẠN.
Đây là sai lầm đắt giá nhất, xuất phát từ cái bẫy cái tôi của kiến trúc sư. Farmstay thực thụ không phải là một bảo tàng nghệ thuật hay nơi thể hiện cá tính kiến trúc sư, không phải nơi trưng bày cái tôi của kiến trúc sư.
Hồn cốt là nhân vật chính: Hồn của farmstay đến từ thiên nhiên, Đất, Nước, Cây Cối, Văn Hóa Bản Địa và Trải Nghiệm Nông Nghiệp. Kiến trúc sư chưa am tường thực sự cốt lõi bên trong của farmstay, sẽ áp đặt triết lý cá nhân, coi thường vật liệu địa phương và sẵn sàng đề xuất bạn "bạt" cả một quả đồi để có một mặt bằng "sạch" cho ý tưởng của họ. Hay mang theo sự lai căng đâu đó, kiến trúc từ nơi xa xôi nào đó để áp vào tiêu chuẩn gì đó, cho đó là đúng. Hãy lắng nghe và tìm hiểu kỹ hơn về kiến trúc địa phương, bản địa để áp dụng vào thiết kế.
Hãy tìm một kiến trúc sư có triết lý thiết kế "khiêm tốn" hay "vô hình", kiểu chạm nhẹ vào đất. Một người biết lắng nghe Đất, biết lắng nghe khách hàng của bạn, hiểu biết rộng hơn những gì là thẩm mỹ dơn thuần. Công trình của họ, dù đẹp đến đâu, cũng chỉ là một "người phục vụ" thầm lặng cho trải nghiệm khách hàng nên phải phù hợp phân khúc khách hàng.
Hỏi câu hỏi đúng: Hãy hỏi kiến trúc sư của bạn: "Câu chuyện của vùng đất này là gì? Anh/chị sẽ kể nó như thế nào qua thiết kế của mình?" Nếu họ chỉ nói về "concept" và "hình khối" mà không nói về "đất", "cây", "gió" và "con người"..., kể về văn hóa thì bạn nên cân nhắc đơn vị kiến trúc đó hoặc con người kiến trúc đó không phù hợp thiết kế farmstay.
Chọn sai một đơn vị thiết kế không chỉ làm bạn tốn tiền, mất đi hoặc giảm tốc độ tham gia ngành. Nó làm bạn tốn thời gian, tốn tài nguyên đất, và tệ nhất là tạo ra một "sản phẩm lỗi" không thể sửa chữa về mặt vận hành. Hãy dành thời gian tìm hiểu thật kỹ, "thử" nhiều đơn vị thiết kế cùng lúc. Chúc bạn minh định trong chọn đơn vị kiến trúc, quy hoạch cho Farmstay của mình nhé\!
Ps: mình đã gặp nhiều chủ farm/farmstay tới mình cần tham vấn, hay chính xác hơn là cần cứu. Nhưng không thể giúp được, vì càng làm sẽ càng sai, nên cẩn trọng trong tư vấn (đối với công ty Kiến trúc) và kỹ lưỡng trong định hướng (đối với chủ farm) là điều quyết định sống còn. Để đừng nói Farmstay là thua lỗ nữa\!
